Kinh nghiệm & thị trường · Cập nhật 30/09/2026 · An Thịnh Seeds

OCOP dưa lưới: tiêu chí mới 2026 và hồ sơ 3–4 sao

Câu trả lời ngắn: trong bộ tiêu chí OCOP mới (Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg, ban hành ngày 22/5/2026), dưa lưới nằm ở nhóm thực phẩm. Sản phẩm được chấm trên thang 100 điểm chia 3 phần: sản phẩm và sức mạnh cộng đồng 40 điểm, tiếp thị và câu chuyện sản phẩm 25 điểm, chất lượng sản phẩm 35 điểm. Từ 50 điểm là 3 sao, từ 70 điểm là 4 sao, từ 90 điểm là 5 sao cấp quốc gia; chỉ sản phẩm từ 3 sao trở lên mới được cấp giấy chứng nhận và giấy có giá trị 36 tháng. Hồ sơ nộp tại UBND cấp xã, cấp tỉnh tổ chức ít nhất 2 đợt mỗi năm: đợt 1 nộp trước 30/4, đợt 2 nộp trước 30/10.

1. Tóm tắt nhanh: dưa lưới nằm ở đâu trong thang điểm OCOP

Nói cách khác, một vườn dưa lưới đạt 3 sao đã có giấy chứng nhận dùng được cho hồ sơ bán hàng; đạt 4 sao thì hồ sơ mạnh hơn khi làm việc với siêu thị và kênh phân phối. Mốc 1–2 sao theo quy định mới chỉ để chủ thể biết mình đang ở đâu, không có gì để dán lên bao bì.

2. Ba phần điểm — nhà vườn dưa lưới đã có sẵn gì

Nhìn vào cơ cấu điểm sẽ thấy: phần nặng nhất (40 điểm) không nằm ở trái dưa mà nằm ở cách tổ chức sản xuất. Nhiều nhà vườn trồng tốt nhưng đi một mình, hộ nhỏ, không có liên kết — đây đúng là phần bị mất điểm nhiều nhất. Việc ghi nhật ký vụ, đặt mã cho từng nhà màng hay giữ phiếu kiểm nghiệm chất lượng không làm trái dưa ngọt hơn, nhưng là cách biến công sức sẵn có thành điểm.

3. Vì sao nên chuẩn bị ngay đợt này

Hai ngày cuối tháng 9 vừa qua là ví dụ rõ về nhịp đánh giá. Ngày 29/09/2026, UBND TP.HCM kiện toàn Hội đồng và Tổ tư vấn Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP Thành phố. Trong đợt 2 năm 2026, từ 77 sản phẩm được rà soát, Hội đồng cấp thành phố chọn 40 sản phẩm đủ điều kiện xem xét, trong đó 10 sản phẩm tiềm năng 5 sao thuộc 4 chủ thể (dừa nước Vietnipa, sơn mài Tư Bốn, tiêu Bầu Mây, yến đảo Cần Giờ).

Ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển Nông thôn TP.HCM, nói rõ quan điểm: “không chạy theo số lượng mà tập trung vào chất lượng”. Cán bộ chi cục xuống tận địa phương hướng dẫn chủ thể hoàn thiện hồ sơ — và theo ông Đăng, những khâu chủ thể hay mắc đều không phải kỹ thuật trồng: hồ sơ pháp lý, nguồn nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, sở hữu trí tuệ, nhãn hàng hoá, bao bì, môi trường và khả năng tiêu thụ.

Ở phía Nam, ngày 30/09/2026 Hội đồng OCOP TP. Cần Thơ chấm điểm và phân hạng 20 sản phẩm của 3 chủ thể: 13 sản phẩm đạt 4 sao, 7 sản phẩm đạt 3 sao. Đến nay Cần Thơ có 903 sản phẩm được công nhận OCOP 3–5 sao (657 sản phẩm 3 sao, 242 sản phẩm 4 sao, 4 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia). Lãnh đạo thành phố lưu ý các chủ thể chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu và liên kết bền vững với nông dân, vì nhiều sản phẩm sau khi được công nhận lại gặp khó về nguyên liệu khi mở rộng sản xuất.

4. Trình tự và mốc thời gian

Chủ thể nộp 1 bộ hồ sơ giấy và 1 bộ hồ sơ điện tử cho UBND cấp xã. Trong 15 ngày làm việc, cấp xã kiểm tra nguồn gốc nguyên liệu, việc sử dụng lao động địa phương, ý tưởng sản phẩm, bản sắc văn hoá và tri thức bản địa, sau đó ban hành báo cáo đánh giá và gửi hồ sơ lên UBND cấp tỉnh. Cấp tỉnh kiểm tra hồ sơ, Tổ tư vấn rà soát (có thể yêu cầu bổ sung hồ sơ hoặc khảo sát thực tế), Hội đồng đánh giá và phân hạng, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định công nhận 3 sao, 4 sao.

Mốc đáng nhớ nhất là 30/10: hạn nộp hồ sơ đợt 2 của cấp tỉnh trong năm. Sản phẩm đủ 90 điểm trở lên sẽ được cấp tỉnh gửi hồ sơ đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá 5 sao cấp quốc gia.

5. Năm việc chuẩn bị, làm được ngay từ vụ tới

• • Chọn đúng hình thức chủ thể. Hộ sản xuất, hộ gia đình có đăng ký kinh doanh, trang trại, tổ hợp tác, HTX, doanh nghiệp nhỏ và vừa đều tham gia được; nhưng phần điểm 40 nói ở mục 2 nghiêng về chủ thể có liên kết, nên nếu đang bán riêng lẻ thì nên tính chuyện vào tổ hợp tác/HTX trước khi làm hồ sơ.
• • Đặt mã lô và ghi nhật ký từ lúc xuống giống. Mã lô (ví dụ AT-2026-11-NM1) và nhật ký gieo – tưới – phun – hái là dữ liệu gốc cho cả hồ sơ OCOP lẫn mã số vùng trồng.
• • Đo và ghi lại chỉ tiêu cảm quan. Nhà màng đạt độ Brix từ 12 % khi hái — ghi lại kèm ngày hái; cách theo dõi đường ngọt nay đã có trong bài tăng độ ngọt dưa lưới theo độ Brix.
• • Hoàn thiện bao bì, nhãn, câu chuyện sản phẩm. Nhãn thể hiện đúng thành phần, nguồn gốc, hướng dẫn bảo quản; câu chuyện viết ngắn, có số (diện tích nhà màng, ngày gieo, sản lượng), tránh câu chung chung.
• • Chốt đầu ra trước khi xin xếp hạng. Xếp hạng xong mà không có kênh tiêu thụ thì chính phần điểm tiếp thị bị trừ ở lần đánh giá lại; xem chốt kênh bán trước khi xuống giống.

6. Sau khi có sao: hậu kiểm, thu hồi và mốc 36 tháng

Giấy chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên có giá trị 36 tháng kể từ ngày ban hành; hết hạn phải đánh giá lại. Sản phẩm được hậu kiểm định kỳ và đột xuất — UBND cấp tỉnh chủ trì trên địa bàn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra sản phẩm 5 sao (và 3–4 sao khi cần) — tập trung vào việc duy trì tiêu chí theo hồ sơ, sử dụng nhãn hiệu, thông tin quảng bá.

Các trường hợp bị thu hồi giấy chứng nhận gồm: cung cấp thông tin, tài liệu không trung thực hoặc giả mạo hồ sơ; sản phẩm không còn đáp ứng tiêu chí OCOP; vi phạm quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm, môi trường, sở hữu trí tuệ; sử dụng nhãn hiệu OCOP sai quy định gây nhầm lẫn; chủ thể không còn hoạt động sản xuất. Chủ tịch UBND cấp tỉnh thu hồi giấy của sản phẩm 3–4 sao, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường thu hồi giấy của sản phẩm 5 sao, thời gian thực hiện 15 ngày kể từ ngày có kết luận vi phạm.

Nếu muốn nâng hạng ở kỳ sau, hồ sơ phải bổ sung tài liệu minh chứng những gì đã thay đổi so với sản phẩm đang được công nhận; đánh giá lại thì cập nhật nguyên liệu, công nghệ, bao bì, nhãn mác, công bố chất lượng, kiểm nghiệm, thị trường, sản lượng, doanh thu. Nói đơn giản: sao giữ được bằng dữ liệu, không giữ bằng danh hiệu.

An Thịnh Seeds đồng hành phần hạt giống và nhật ký vụ

An Thịnh Seeds là nhà cung cấp hạt giống dưa lưới F1 cho nhà vườn, hỗ trợ miễn phí phần chọn giống theo vụ và mẫu ghi nhật ký canh tác qua hotline/Zalo 093 883 2833. Anh chị cho biết diện tích nhà màng, giống đang trồng và loại khách đang bán (chợ đầu mối, siêu thị, thương lái hay hợp đồng bao tiêu), chúng tôi gợi ý bộ dữ liệu tối thiểu nên tích từ đầu vụ. Xem thêm: giống dưa lưới vỏ vàng – vỏ xanh · kỹ thuật canh tác theo giai đoạn.

Nguồn tham khảo

• • Tạp chí Nông nghiệp hữu cơ (27/05/2026) — “Ban hành bộ tiêu chí OCOP mới: Đề cao sức mạnh cộng đồng và câu chuyện sản phẩm”: nongnghiephuuco.vn — Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg ban hành ngày 22/5/2026; 6 nhóm sản phẩm (thực phẩm; đồ uống; dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; dịch vụ du lịch cộng đồng – sinh thái); thang điểm 100 gồm 3 phần A (40) – B (25) – C (35); phân hạng 5 sao từ 90 điểm, 4 sao 70 – dưới 90, 3 sao 50 – dưới 70, 2 sao 30 – dưới 50, 1 sao dưới 30; sản phẩm 1–2 sao không ban hành quyết định công nhận và không cấp giấy chứng nhận; giấy chứng nhận có giá trị 36 tháng; cấp xã kiểm tra trong 15 ngày làm việc; mốc đợt 1 và đợt 2 của cấp tỉnh, cấp quốc gia; quy định thu hồi giấy chứng nhận và hậu kiểm.
• • Báo Nông nghiệp và Môi trường (29/09/2026) — “TP.HCM tạo lực đẩy cho sản phẩm OCOP nâng chất, vươn xa”: nongnghiepmoitruong.vn — đợt 2/2026: rà soát 77 sản phẩm, chọn 40 sản phẩm đủ điều kiện, 10 sản phẩm tiềm năng 5 sao của 4 chủ thể; quan điểm “không chạy theo số lượng” của Chi cục Phát triển Nông thôn TP.HCM; các khâu chủ thể thường gặp khó.
• • Báo Nông nghiệp và Môi trường (29/09/2026) — “TP.HCM kiện toàn Hội đồng OCOP Thành phố”: nongnghiepmoitruong.vn — UBND TP.HCM quyết định kiện toàn Hội đồng và Tổ tư vấn Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP.
• • Báo Nông nghiệp và Môi trường (30/09/2026) — “Cần Thơ công nhận 20 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3-4 sao”: nongnghiepmoitruong.vn — 22 hồ sơ ban đầu, 20 sản phẩm đủ điều kiện, kết quả 13 sản phẩm 4 sao và 7 sản phẩm 3 sao; Cần Thơ hiện có 903 sản phẩm OCOP 3–5 sao; yêu cầu xây dựng vùng nguyên liệu và liên kết bền vững; Sở Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ cấp mã số vùng trồng, chứng nhận VietGAP, hữu cơ.
• • Báo điện tử Chính phủ — chuyên trang Xây dựng chính sách (19/04/2026) — “Đề xuất quy định mới về tiêu chí, quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP”: xaydungchinhsach.chinhphu.vn — căn cứ pháp lý của dự thảo: Nghị quyết 19-NQ/TW (16/6/2022), Nghị quyết 257/2025/QH15 (11/12/2025) và Nghị quyết 424/2025/NQ-CP (30/12/2025).
• • Cổng văn bản Chính phủ — Quyết định số 148/QĐ-TTg ngày 24/02/2023 về Bộ tiêu chí và quy định đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP: vanban.chinhphu.vn; và Quyết định số 1489/QĐ-TTg ngày 06/07/2025 sửa đổi, bổ sung Quyết định 148/QĐ-TTg: vanban.chinhphu.vn.
• • Trung tâm Khuyến nông TP.HCM — cẩm nang “Trồng dưa lưới trong nhà màng”: khuyennongtphcm.vn (PDF) — độ Brix thu hoạch từ 12 %; mật độ 2.500–2.700 cây/1.000 m²; thời gian một vụ 65–75 ngày.